9՚Ի հաստատութիւն երկնից 10զարդ են աստեղք, եւ զաշխարհս լուսաւորէ Տէր ՚ի բարձանց: 12Հայեա՛ց յաղեղն որ յամպս՝ եւ օրհնեա՛ զԱրարիչն նորա, որպէս զի գեղեցիկ է լոյս փառաւորութեան իւրոյ: 13Ձեռք Բարձրելոյն հաստատեաց զխորանս երկնից: 17՚Ի հայել նորա լերինք հալեսցին, եւ ՚ի կամս նորա հնչէ հարաւ: 18Ձայն որոտալոյ իւրոյ կշտամբէ զլերինս, եւ մրրիկ հիւսիւսոյ նորա կուտէ զհողմս: 19Եւ իբրեւ զթռչունս թռուցեալ արկանէ տարափ. եւ իբրեւ զժողովս բանակաց մարախոյ դնէ զնա յերկրի: 20Գեղեցկութիւն սպիտակութեան նորա խտղտէ զաչս, եւ ընդ բերել նորա զարմանայ սիրտ: 21Եւ զեղեամն իբրեւ զաղ ցանեալ յերկիր: Եւ իբրեւ սառուցանէ՝ առնէ իբրեւ զտէգ նիզակաց: 26Եւ որ իջանեն յանդունդս նաւուք ՚ի ծով, պատմեն զսաստկութիւն նորա: Եւ մեք ՚ի լուր ականջաց մերոց զարմանամք: 31Ահարկու Տէր մեծ եւ ահեղ յոյժ: 32՚Ի փառաւորել զՏէր բարձր արարէք զբարբառ ձեր՝ ո՛րչափ եւ իցէ կար ձեր:

Կատարեցաւ բանք Սիրաքայ: [108]

ԽՕՍՔ ՍԻՐԱՔԱՅ

36Զի շատ եւս քան զայս կան ծածկեալ խորհուրդք՝ եւ սքանչելիք: Զի սակաւ ինչ տեսաք մեք ՚ի գործոց նորա, եւ պաշտօնէից իւրոց տուեալ է իմաստութիւն: Միտք հնազանդ եւ որկոր պարկեշտ՝ փառք են մարդոյ. իսկ ագահքն նման են անօթոյ ծակի որ ո՛չ լնու: Այր նախանձոտ յիւրոց մտացն այրեսցի. իսկ պարզամիտքն նման են մրտենոյ որ յարաժամ կանաչի: Հարսանիք եւ ուրախութիւն նախանձոտի եւ կեղծաւորի լալիս լինի նմա: Յորժամ կերիցէ այր չար եւ կեղծաւոր մեղր՝ զդառնըճի առցէ զհամ: Հաշին եւ հալին արք ամբարիշտք ՚ի միտս իւրեանց: Այր նիազ եւ գուճ թէպէտ եւ ունիցի գանձս բազումս, եւ ականս պատուականս, այնպիսին աղքատ է. եւ բաժին յընչից իւրոց՝ խոզան մի՛ հասցէ նմա թոշակ. եւ ՚ի զուր ծովածուփ լինիցի: Իսկ առատաձեռնից գովասացիկքն բազում են քան զաւազ ծովու, եւ սիրտ նորա մի՛ տրտմեսցի: Իսկ ընդվայրածախքն եւ բոզից առատաձեռքն փութով եղծանին: Դանգի միոյ ծախք ՚ի պատշաճն ժամու բազում ոսկոյ ունի գովութիւն. եւ որ յանդէպսն ծախիցէ հազար դահեկան՝ դանգի մի պղնձոյ համարեսցի: Զերեսս մարդահաճոյից եւ կեղծաւորացն ո՛չ տեսանես կարմրացեալ, այլ իբրեւ զբանջար խորշակահար լեալ: Զօրութիւն հսկայից եւ ըմբշաց՝ յոյժ են, բայց որ զբարկութիւն անձանց իւրեանց եւ զցանկութիւն արգելուն, եւ պատերազմին ընդ միտս իւրեանց, այն է սաստիկ ուժ եւ զօրութիւն: Որ աղքատ են ընչիւք՝ ՚ի ծառայից եւ յաղախնեաց իւրեանց անարգեալ լինին, եւ ՚ի հրապարակս ո՛չ ընդունին զպատիւ, եւ ՚ի դրունս թագաւորաց ո՛չ մեծարին: Դուստր անզգամ, նա տայ քարշել զմայր իւր՝ եւ անարգել եւ այպանել. իսկ պարկեշտն լաւ է քան զեւթն որդի: Զայր անագորոյն եւ զամբարիշտ ո՛չ ցածուցանէ՝ յորժամ մեռեալ տեսանիցէ զընկեր իւր: Շուրթն ցոփ եւ լեզու հպարտ ո՛չ ճանաչէ ՚ի պտղոյ խաղաղութեան եւ արդարութեան. լեզու ողոք եւ շուրթն քաղցր՝ զմեծ պարգեւաց ունի զտեղի: Խորհուրդ անկեալ ՚ի փորամոլն, այնպէս է՝ որպէս կրակ ՚ի կերպասի: Որ ծիծաղելով գործէ զչարիս՝ նմանեալ է լերդաբեկին ծաղերն: Ամբարիշտն նման է քարի՝ որ դառնացուցանէ զկերակուրսն, եւ վնաս առնէ ստամոքսացն. նոյնպէս եւ չարիք մարդոյ որ վարին նովաւ: Ո՛չ ոք խնդայ ընդ մահ մարդոյ՝ բայց միայն յափշտակողն որ բազում խնդութիւն լինի: Եթէ դիցես աստեղատանց գործիք, եւ արդարոց որոգայթ. իսկ մեղաւոր յիւրոց ձեռաց ըմբռնեսցի: Մեղս եւ արդարութիւն որպէս պղնձալից արծաթ ո՛չ գործեսցի, եւ իբրեւ զհուր եւ զփայտ օտար են ՚ի միմեանց: Վատն ո՛չ տարցէ ՚ի կատար զգործ պատերազմի. իսկ քաջն թէպէտ եւ սիրէ զխաղաղութիւն՝ ո՛չ տկարանայ: Զգեղ պատուական ապականէ բարկութիւն: Նման է պակշոտն թմբրեալ գայլոց: Զխրատուն արմատն դառն ասացին, եւ զպտուղն քաղցր. բայց թէ կամիս իմաստուն լինել՝ ծանի՛ր զժամանակն: Որք զերդումն կամուրջ համարին՝ յանուրջ խորս ընկղմեսցին. եւ վա՛յ որ անցանեն ընդ այն կամուրջ: Յոր կողմն դարձցի այր աստուածասէր եւ իրաւարար՝ արեւ քաղցր ծագեսցի երեսաց նորա: Վա՛յ գնացելոյ զհետ նանրութեան, զի նմանեցաւ նա հովանոյ մարդոյ. եւ որ ընդդէմ երթայ ցանկութեանցն անձին, նա տայ փրկանս հոգւոյն իւրոյ: (Վնաս ՚ի լեզուին՝ կառափի գլուխն, եւ ջարդին ծնօտքն): Անմտին երկաթ եւ պղինձ՝ ոսկի ընտիր թուեսցի. եւ անձնահաճքն ստէպ ամաչեսցեն: Լեզու յանդիմանախօս եւ ժանդ՝ զառատութիւն ձեռաց արհամարհել տայ. իսկ լեզուք ճշմարիտք՝ ՚ի հրապարակս ո՛չ լքանին: Երեսաց սուտ վկայի թէ միտ դիցես՝ յայտնի ստութիւնն: Եթէ մտցես յեկեղեցի, լեզու շան մեռելոտոյ եւ լեզու սուտ ընդունին ՚ի հրապարակս. որ իմաստունն է՝ է՛ կնիք անլուծանելի: Նենգաւորն թէպէտ եւ ազատ իցէ՝ պոռնկորդի իցէ: Ծառայ միամիտ՝ ազատ անգին: Հարաւային հողմն ո՛չ գայցէ նենգաւորին գարնանն: Այր ոխակալ նման է հրոյ՝ տաճար բարկութեան: Որդի անհնազանդ՝ նա տայ սիրել զորդի աղախնոյ: Որդիք նենգաւորաց թէպէտ եւ միամիտք իցեն՝ զբարութիւն ո՛չ ժառանգեն: Որ նստի ընդ իմաստունս՝ գովի յիմաստնոց. իսկ որ կցորդ լինի անմտաց՝ դիւրաւ անմտասցի: Որ թողու զորդի իւր գնալ ըստ կամս անձին իւրոյ՝ նա ատեայ զնա: ՚Ի տանէ անօրինաց խորշին արդարք, եւ ո՛չ լուծանեն զքաղց իւրեանց. իսկ անօրէնք յագեսցին ՚ի տանէ մեղաւորաց: Ճանապարհք որ թուի միոյն ուղիղ, եւ բազմաց թիւր, եղո՛ւկ որ գնայ ընդ նա: Եթէ ոք ծիծաղեսցի յանդուգն՝ թողցէ մասն ինչ լալոյ: Զայր պարզամիտ ամենայն ոք խաբէ: Որպէս յուզես արկչաց գանձից քոց կշռոց ամուրս, յուզեա՛ եւ խաղաղութիւն խորհրդակցի քո, եւ պատուեա՛ զնա: Մեղք մահաբերք թափի ՚ի բժշկաց ճարտարաց, եւ կաշառառուաց անձինք անբժշկելի եղիցին: Որպէս հալի այծեամն առաջի առիւծոյ, այնպէս եւ մեղք առաջի ողորմութեան: Որ ոտն հարկանէ ընկերին՝ մի՛ մոռասցի զդարձ փոխարինի նորա: Թշնամւոյ քո մի՛ յաճախեր թշնամութիւն, այլ թողցես տեղի սիրելութեան նորա: Սիրելւոյ քո եւ բարեկամի զամենայն գանձս խորհրդոց քոց մի՛ բացցես: Մեծ պատրաստութիւն լինի ՚ի հրապարակս ՚ի լուռ մարդոյ, դնեն ունկն առհասարակ ամենեքեան յորժամ խօսեսցին: Զի եթէ խօսելն ընդ արծաթոյ համարեսցի, լուռ կալն ընդ ոսկոյ է: Ո՛չ է պարտ յարիլ ՚ի տուն բոզանոց: Ո՛չ դադարէ պատճառ դնել զԱստուած այր անմիտ եւ ամբարիշտ: Լաւ է իմաստուն թշնամի քան զանմիտ սիրելի: Եթէ շօշափեսցի շուք, կամ ըմբռնեսցի արեւ, ապա եւ օգտեսցի ապաշաւանք անցեալ գործոց: Որ ապստամբէ ՚ի Տեառնէ Աստուծոյ, որ ճանաչէ զնա յարուսցէ նմա կռփիչ՝ որ ո՛չ ճանաչէ զՏէր Աստուած: Հարքացկոտ սիրելիք անհաս տատ թշնամիք, բազմաց խորհրդովք ճապաղեալք: Մի՛ յաճախեսցես զգուշացուցանել զայր թագաւոր, զի մի՛ զկասկած բերիցէ զքէն չարի: Փախչի այր գուճ եւ կոծելի ՚ի գեղջէ՝ որ յանցս ճանապարհաց է. իսկ որ առատն է՝ ո՛չ միայն հացիւ, այլեւ բանիւք անուշիւք ընդունի զհիւրսն: Լեզու սուր ծառայէ մարդոյ որչափ լռէ. իսկ յորժամ խօսիս զանպատշաճն՝ ծառայ եղեր նմա: Լեզու գազան ընտանի է ՚ի բերան մարդոյ. իսկ յորժամ արձակէ զնա՝ ուտէ զինքն: Առն անմտի հազար բանն ո՛չ առնէ արդիւնս կէս բանի. իսկ իմաստնոյն կէս բանն կապէ զհազարս բանից: Որպէս երիվարաց որոգայթ են առ ՚ի կող պաղեալք. այսպէս ո՛չ օգտի զրահս եւ սաղաւարտս եթէ ագանիցի ընդ կնոջ լեզուանոյ եւ անզգամի: Եթէ ճանաչել կամիս զանձնահաճսն եւ զանմիտս՝ այսպէս ծանիր. փոյթ առ ՚ի բարկանալ եւ տալ պարգեւս ուր չեն արժանի, եւ չմեկնել զթշնամին ՚ի սիրելոյն, եւ ո՛չ պահել զբանս ՚ի սրտի, եւ շատախօս լինել յանպատշաճ ժամու, եւ վստահանալ յամենայն մարդ: Երկու իրք երթան ո՛րդեակ զհետ մեռելոյն ցգերեզմանն, մնացիրսն եւ վերջամնացք նորա: Իսկ որ մտցէ ընդ իւր՝ այս մնասցէ առ իւր, գործքն բարի կամ չար. իսկ երկուքն դառնան ՚ի տեղիս իւրեանց, եւ մեռեալն ո՛չ օգտի ՚ի նոցանէ: Նման է մարդ ծառոյ. որպէս ջուր օգտէ ծառոյ՝ նոյնպէս եւ աղօթք մարդոյ յանձին: Որպէս ճիւղք փառք ծառոց, նոյնպէս եւ պահք անձին մարդոյ: Որպէս տերեւ կանաչ պայծառութիւն է ծառոց. նոյնպէս եւ աղքատսիրութիւն մարդոյ. արդ՝ եթէ մի՛ պակաս գտանի յայսցանէ՝ ծառն ո՛չ առնու արմատ. նոյնպէս եւ մարդ եթէ այսպիսի իր ինչ ո՛չ գործէ՝ ո՛չ ասի նմա մարդ կատարեալ: Ո՛չ է պարտ առն խորհրդականի զամենայն գիշերն ննջել. որոյ իշխանութիւն եւ պէտք յանձին է: